DYSLEKSJA

Definicja: specyficzne trudności w czytaniu i pisaniu rozpoznaje się u dzieci o prawidłowym rozwoju umysłowym. Spowodowane są zaburzeniami niektórych funkcji poznawczych, motorycznych i ich integracji, uwarunkowanych nieprawidłowym funkcjonowaniem centralnego układu nerwowego (C.U.N.).

TERMINOLOGIA wyróżniamy kilka postaci tych specyficznych trudności, które mogą występować jednocześnie
lub w izolacji:
• Dysleksja (rozwojowa) trudności w czytaniu, często powiązane trudnościami w pisaniu
• Dysortografia: trudności w opanowaniu poprawnej pisowni (w tym popełnianie błędów ortograficznych)
• Dysgrafia: trudności w opanowaniu kaligrafii (niski poziom graficzny pisma tzw. brzydkie pismo)
• Dyskalkulia: trudności w opanowaniu matematyki

SPECYFICZNE TRUDNOŚCI W CZYTANIU I PISANIU

PRZYCZYNY: zaburzenia funkcji językowych, percpcepcyjno - motorycznych (spostrzegania słuchowego wzrokowego motoryki) i ich współdziałania (integracji percepcyjno - motorycznej), uwagi pamięci (wzrokowej słuchowej, ruchowej), lateralizacji (brak dominacji ręki, oka), orientacji przestrzennej.

ETIOLOGIA: uwarunkowania tych zaburzeń są wielorakie (polietiologię) tj, dziedziczność, mikrouszkodzenia lub odkształcenia układu nerwowego (c.u.n)z okresu ciąży i pierwszych miesięcy życia. Zaniedbanie środowiskowe
i dydaktyczne pogłębia zaburzenia i trudności dziecka.

TYPY DYSLEKSJI: wyróżnia się trzy typy dysleksji, zależnie od ich patomechanizmu (zaburzeń funkcji, które wywołują np. wzrokowo-przestrzennych, językowych)

CZĘSTOŚĆ WYSTĘPOWANIA: odsetek przypadków głębokiej dysleksji (opóźnienie w czytaniu o dwa lata w stosunku do wieku życia, wykształcenia, inteligencji) w literaturze światowej ocenia się na 4%, specyficzne trudności w pisaniu na 13-16% (badania z lat 1968-1982 w środowisku miejskim i wiejskim wg prof. M.Bogdanowicz, H. Jaklewicz),co odpowiada szacunkom w literaturze europejskiej (10-!%%) wg analizy OKE we Wrocławiu w powiecie świdnickim
0-1%, dzierżoniowskim 0% (biuletyn PTD nr 26 z października 2003r.)

PROFILAKTYKA: u dzieci z nieprawidłowej ciąży i porodu, nieharmonijnie rozwijające się (np.: z opóźnionym rozwojem mowy) to dzieci "ryzyka dysleksji". Im wcześniej zostaną objęte opieką, tym większe szanse, aby zapobiec ich trudnościom szkolnym.
OBJAWY:

Wiek przedszkolny (3-5lat) objawy "ryzyka dysleksji"
- opóźniony rozwój ruchowy, trudności z utrzymywaniem równowagi, koordynacją ruchów, niechęć do zabaw
ruchowych,
- mała sprawność ruchowa rąk podczas czynności samoobsługowych, rysowania (rysunki na słabym poziomie,
niechęć do rysowania)
- opóźniony rozwój mowy, trudności z wypowiadaniem złożonych słów, zapamiętywaniem nazw szeregów nazw
np.: pór roku, posiłków.

Klasa "0" (6-7lat):
- trudności z wymową (przekręcanie słów), wadliwa wymowa, błędy gramatyczne,
- trudności z zapamiętywaniem wierszyków i piosenek,
- trudności z odróżnieniem podobnych głosek, z wydzielaniem sylab i głosek ze słów oraz łączeniem ich w słowa (analiza sylabowa i głoskowa),
- niechęć do rysowania, trudności z odtwarzaniem figur, wzorów i szlaczków'
- trudności z układaniem obrazków z elementów według wzoru,
- oburęczność - mylenie prawej i lewej ręki, nogi itp.,
- trudności w nauce czytania (realizacja programu klasy "0")

wiek młodszy (I-III klasa):
-utrzymywanie się powyższych objawów zaburzeń i trudności w uczeniu się,
- trudności z zapamiętywaniem nazw , nazwisk, szeregów nazw (dni tygodnia, miesięcy), tabliczki mnożenia, dat zapisywania liczb wielocyfrowych,
- mylenie liter podobnych pod względem kształtu (b-p-d-g, l-ł-t, m-w),
- mylenie liter odpowiadających głoskom podobnym dźwiękowo (d-t; g-k z-s),
- opuszczanie, dodawanie przestawianie liter, sylab oraz rozdzielanie wyrazów,
- trudności z pisownią zmiękczeń, głosek nosowych
- brzydkie pismo i rysunek.

Wiek starszy szkolny (powyżej IV klasy –do szkoły średniej):
- trudności w czytaniu często zmniejszają się lub ustępują,
- trudności w pisaniu mogą ograniczać się głównie do błędów ortograficznych,
- trudności mogą uogólnić się na inne przedmioty, np. języki obce.

FORMY POMOCY
pięć poziomów pomocy (terapii pedagogicznej):
I. Pomoc nauczyciela i pedagoga szkolnego (indywidualizacja wymagań),
II. Zespoły korekcyjno-kompensacyjne w szkole (terapia pedagogiczna w grupie),
III. Poradnie psychologiczno-pedagogiczne i poradnie PTD (diagnoza i pedagogiczna indywidualna lub grupowa, dzieci i młodzieży),
IV. Klasy terapeutyczne szkołach masowych.
V. Oddziały dłuższego pobytu i intensywnej terapii (Warszawa Łódź) lub szkoły o profilu terapeutycznym (np. Toruń, Wrocław - szkoła podstawowa, Gdańsk - Ogólnokształcące Liceum Programów Indywidualnych, Wałbrzych - Zespół Szkół Społecznych nr 1).
inne formy: turnusy i kolonie terapeutyczne np. organizowane przez PTD.


Dysleksja rozwojowa

Biuletyny Polskiego Towarzystwa Dysleksji

Objawy dysleksji

Rodzaje zaburzeń w dysleksji